Książka Stefana Chwina Gombrowicz koncentruje się na ważnym temacie, który dotąd nie doczekał się monograficznego ujęcia. Autor analizuje postawę Gombrowicza wobec polskości w szerokim sensie tego słowa, obejmującym przede wszystkim kwestię stosunku pisarza do archetypów polskiej kultury określających polski „charakter narodowy”, tak jak go rozumiał autor Ferdydurke. Wokół tej kwestii skupia się problematyka zebranych w książce artykułów i esejów dotyczących podstawowych zagadnień, jakie Gombrowicz poruszał w swojej twórczości. Są to kwestie etyczne (problem winy i odpowiedzialności), zagadnienia z zakresu polskiej psychologii zbiorowej (stosunek Gombrowicza wobec powojennych Niemiec na tle polskich nastrojów tamtego czasu), zasadnicze pytania o znaczenie paradygmatu romantycznego w polskiej kulturze oraz dostrzeżenie prób Gombrowicza, by przemodelować ten paradygmat zgodnie z jego systemem wartości. Bada antropologię Gombrowicza, jeg o koncepcję literatury oraz paradoksalną i niejednoznaczną filozofię wolności, która daleko wykracza poza „polskie sprawy”.
Niezwykle ciekawa jest analiza lęków i poglądów Gombrowicza na temat bólu, starości, umierania i eutanazji, których sygnały odnajduje Stefan Chwin w niemal całej twórczości autora.
Sięgając w przeszłość, Stefan Chwin nie ogranicza się do takiej tylko perspektywy, lecz także w finale swojej książki zastanawia się nad tym, jakie znaczenie ma Gombrowicz dla Polski współczesnej i jej aktualnych problemów, co nadaje książce charakter żywej polemiki z rozmaitymi utrwalonymi i nie zawsze uzasadnionymi opiniami na temat gombrowiczowskiego rozumienia polskości.
Stefan Chwin
Gombrowicz i „dusza polska”
Wydawnictwo TYTUŁ